Definicja wypadku przy pracy rolniczej
Wypadek przy pracy rolniczej to nagłe zdarzenie wywołane przyczyną zewnętrzną, które nastąpiło podczas wykonywania czynności związanych z prowadzeniem działalności rolniczej albo pozostających w związku z wykonywaniem tych czynności:
- na terenie gospodarstwa rolnego, które ubezpieczony prowadzi lub w którym stale pracuje,
- na terenie gospodarstwa domowego bezpośrednio związanego z tym gospodarstwem rolnym,
- w drodze ubezpieczonego z mieszkania do gospodarstwa rolnego albo w drodze powrotnej,
- podczas wykonywania poza terenem gospodarstwa zwykłych czynności związanych z prowadzeniem działalności rolniczej lub w związku z ich wykonywaniem,
- w drodze do miejsca wykonywania powyższych czynności albo w drodze powrotnej.
Kto może otrzymać odszkodowanie?
Jednorazowe odszkodowanie przysługuje:
- ubezpieczonemu (rolnikowi, domownikowi, pomocnikowi rolnika), który doznał stałego lub długotrwałego uszczerbku na zdrowiu wskutek wypadku przy pracy rolniczej lub rolniczej choroby zawodowej,
- członkom rodziny ubezpieczonego, który zmarł wskutek wypadku przy pracy rolniczej lub rolniczej choroby zawodowej.
Kiedy odszkodowanie nie przysługuje?
Odszkodowanie nie przysługuje ubezpieczonemu, który:
- spowodował wypadek umyślnie albo wskutek rażącego niedbalstwa,
- będąc w stanie nietrzeźwości lub pod wpływem środków odurzających, sam w znacznym stopniu przyczynił się do wypadku.
Świadczenie nie przysługuje również wtedy, gdy wypadek miał miejsce podczas wykonywania czynności niezwiązanych z prowadzeniem działalności rolniczej — np. prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej.
Procedura zgłaszania i ustalania wypadków przez KRUS
Wypadek należy zgłosić do najbliższej jednostki organizacyjnej KRUS nie później niż w terminie 6 miesięcy od dnia jego zaistnienia. Po przyjęciu zgłoszenia KRUS ustala, czy poszkodowany podlegał ubezpieczeniu wypadkowemu. Jeżeli tak — organ rentowy wszczyna postępowanie dowodowe w celu wyjaśnienia okoliczności i przyczyn wypadku.
Wysokość odszkodowania
Od 1 stycznia 2022 r. jednorazowe odszkodowanie z tytułu stałego lub długotrwałego uszczerbku na zdrowiu spowodowanego wypadkiem przy pracy rolniczej lub chorobą zawodową wynosi 1 033 zł za każdy procent uszczerbku.
Wysokość jednorazowego odszkodowania zależy od sytuacji poszkodowanego lub jego rodziny. Obowiązują następujące stawki:
20 660 zł — z tytułu orzeczonej niezdolności do samodzielnej egzystencji wskutek wypadku lub choroby zawodowej.
103 300 zł — z tytułu śmiertelnego wypadku, gdy uprawnionym jest małżonek lub dziecko zmarłego; kwota wzrasta o 20 660 zł na każdego kolejnego uprawnionego.
51 650 zł — gdy uprawnieni są tylko inni członkowie rodziny niż małżonek i dzieci, plus 20 660 zł na każdego następnego uprawnionego.
20 660 zł — dla innych członków rodziny, gdy równocześnie z małżonkiem lub dziećmi uprawnieni są także oni — każdemu niezależnie.
W praktyce najczęstsze urazy w rolnictwie dotyczą kończyn górnych i dolnych. Poniżej przykładowe przedziały uszczerbku na zdrowiu:
Kończyna górna
- Uszkodzenia obręczy barkowej, stawów i kości ramiennej — złamanie z przemieszczeniem i zaburzeniami funkcji: 10–50% uszczerbku, ograniczenie ruchomości: 10–50% uszczerbku.
- Uszkodzenia w obrębie stawu łokciowego i kości przedramienia — złamania i uszkodzenia stawu: 10–30% uszczerbku.
- Uszkodzenia nadgarstka i ręki — złamanie z przemieszczeniem: 10–25%, ograniczenie ruchomości: 10–30% uszczerbku.
Kończyna dolna
- Uszkodzenia stawu biodrowego, kości udowej i miednicy — złamanie z przemieszczeniem i ograniczenie ruchomości: 20–60% uszczerbku.
- Uszkodzenia stawu kolanowego, piszczeli i strzałki: 10–60% uszczerbku.
- Uszkodzenia stawu skokowego i stóp — złamania i uszkodzenia więzadeł: 10–35% uszczerbku.
Oceny uszczerbku są zróżnicowane w zależności od rodzaju urazu oraz stopnia jego wpływu na funkcję kończyny.
Postępowanie wyjaśniające
Organ rentowy przeprowadza postępowanie dowodowe ustalające okoliczności i przyczyny wypadku, na podstawie którego sporządza protokół powypadkowy. Poszkodowany lub uprawniony członek rodziny może w terminie 7 dni od otrzymania protokołu zgłosić na piśmie uwagi i zastrzeżenia do zawartych w nim ustaleń.
Protokół stanowi podstawę do uznania bądź nieuznania zdarzenia za wypadek przy pracy rolniczej. Uznanie wypadku pozwala poszkodowanemu lub członkom rodziny ubiegać się o jednorazowe odszkodowanie.
Podsumowanie
Jednorazowe odszkodowanie za wypadek przy pracy rolniczej stanowi istotne wsparcie dla poszkodowanych rolników oraz ich rodzin. Przestrzeganie procedur zgłaszania i znajomość swoich praw pozwala uzyskać odpowiednie wsparcie finansowe w trudnych sytuacjach.
Oprócz świadczenia z KRUS można równolegle ubiegać się o świadczenia z ubezpieczenia OC rolników, jeżeli istnieją ku temu podstawy. Polisa OC może pokryć szkody wynikające z działalności rolniczej i obejmować zarówno rolników, jak i osoby trzecie dotknięte wypadkiem — warto więc dokładnie sprawdzić jej warunki i zgromadzić niezbędne dokumenty.
